Sözleşmelerin Hazırlanması ve İncelenmesi
Bir sözleşme metninde tarafların edimleri, ifa zamanı ve yeri, ödeme koşulları, sorumluluğun sınırları, sona erme hâlleri ve uyuşmazlığın çözüm yolu açık biçimde düzenlenmelidir. Belirsiz veya çelişkili hükümler, sonradan yorum uyuşmazlıklarına yol açabilir.
Bazı sözleşmeler kanun gereği yazılı veya resmî şekle tabidir; şekle aykırılık kural olarak geçersizlik sonucunu doğurur. Önceden tek taraflı hazırlanan standart metinlerde ise genel işlem koşullarına ilişkin denetim kuralları ayrıca dikkate alınır.
İfa, Temerrüt ve Sorumluluk
Borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde alacaklı, koşulları varsa aynen ifayı ve uğradığı zararın giderilmesini talep edebilir. Borçlunun temerrüde düşmesi kural olarak alacaklının ihtarına bağlıdır; ifa gününün birlikte belirlendiği hâller gibi istisnalar kanunda düzenlenmiştir.
Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde temerrüt hâlinde alacaklıya seçimlik haklar tanınmıştır. Bu hakların kullanılabilmesi için çoğu durumda uygun bir süre verilmesi gerekir ve yapılan seçimin sonuçları birbirinden farklıdır.
Fesih, Dönme ve Cezai Şart
Sözleşmenin sona erdirilmesi; sözleşmenin türüne göre fesih veya dönme yoluyla gerçekleşir ve her birinin koşulları ile sonuçları farklıdır. Haklı sebebin varlığı, bildirim süreleri ve bildirimin şekli, sona erdirmenin geçerliliği bakımından belirleyicidir.
Cezai şart, borcun ifa edilmemesi veya gereği gibi ifa edilmemesi hâli için önceden kararlaştırılan edimdir. Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir; tacirler bakımından ise bu konuda Türk Ticaret Kanunu'ndaki özel hükümler dikkate alınır.
Sözleşmeler Hukuku Kapsamında Takip Ettiğimiz İş ve Davalar
- Sözleşme taslaklarının hazırlanması ve imza öncesi incelenmesi
- Satış, hizmet, eser, vekâlet ve benzeri sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar
- İhtarname hazırlanması ve temerrüt süreçlerinin yönetimi
- Sözleşmenin feshi ve sözleşmeden dönme
- Cezai şart ve tazminat talepleri
- Sözleşmenin değişen koşullara uyarlanması talepleri
Sözleşmeler Hukuku — Sıkça Sorulan Sorular
Sözlü sözleşme geçerli midir?
Kanunda aksi öngörülmedikçe sözleşmeler herhangi bir şekle bağlı değildir ve sözlü olarak da kurulabilir. Ancak bazı sözleşmeler için yazılı veya resmî şekil zorunludur; ayrıca sözlü sözleşmelerin varlığını ve içeriğini ispat etmek güçleşebilir.
Karşı taraf borcunu ifa etmezse sözleşme hemen feshedilebilir mi?
Çoğu durumda önce borçlunun temerrüde düşürülmesi ve ifa için uygun bir süre verilmesi gerekir. Süre verilmesine gerek olmayan hâller kanunda ayrıca düzenlenmiştir; izlenecek yol sözleşmenin türüne ve hükümlerine göre belirlenir.
Sözleşmedeki cezai şart her durumda ödenir mi?
Cezai şartın talep edilebilmesi, sözleşmede öngörülen koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. Hâkim aşırı gördüğü cezai şartı indirebilir; tacirler bakımından farklı esaslar geçerli olduğundan somut sözleşme ayrıca değerlendirilmelidir.